PROBLEM

Nasza firma ma siedzibę w Polsce i wykonuje usługi polegające na produkcji odzieży z materiału powierzonego przez kontrahenta unijnego. Czy w związku ze zmianą przepisów nastąpi jakaś zasadnicza zmiana w zakresie rozliczenia VAT. Do tej pory to nasz zleceniodawca rozliczał VAT za naszą firmę.

RADA

Również od 1 stycznia 2010 r. miejsce świadczonych przez Państwa firmę usług nie będzie się znajdować w Polsce. Taki sposób ustalania miejsca świadczenia nie będzie już uzależniony od tego, czy towar został wywieziony i w jakim terminie. Nowe przepisy wprowadzają obowiązek posługiwania się w takim przypadku numerem VAT UE przez świadczącego usługę oraz składania przez niego informacji podsumowującej.

UZASADNIENIE

Według nowych przepisów miejsce świadczenia usług na majątku ruchomym na rzecz podatników (niezależnie od tego, z jakiego kraju pochodzi podatnik) będzie na podstawie art. 28b ustawy w kraju, w którym nabywca posiada siedzibę lub stałe miejsce zamieszkania. Jeżeli usługi będą świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba lub stałe miejsce zamieszkania, miejscem świadczenia tych usług będzie to stałe miejsce prowadzenia działalności. Przepisy przewidują również wyjątek, gdy usługobiorca nie posiada siedziby, stałego miejsca zamieszkania ani stałego miejsca prowadzenia działalności. W takim przypadku miejscem świadczenia usług jest miejsce, w którym zwykle prowadzi on działalność lub w którym ma on miejsce zwykłego pobytu.

Przepisy nie przewidują specjalnych zasad ustalania miejsca świadczenia usług na majątku ruchomym, gdy nabywca usługi jest podatnikiem. Dlatego musi być stosowana zasada ogólna z art. 28b ustawy. Wykonywane przez Państwa firmę usługi są zaliczane do usług na majątku ruchomym. W praktyce oznacza to, że nie zmieni się miejsce świadczonych przez Państwa firmę usług. Nadal będzie to kraj, w którym nabywca ma siedzibę. Wasza firma nie będzie zobowiązana rozliczać VAT w Polsce z tytułu świadczenia tych usług.

Nowe przepisy wprowadzają jednak zmiany w zakresie rozliczania usług na majątku ruchomym. Według nowych przepisów dla ustalenia miejsca świadczenia nie będzie miało znaczenia, czy towar po wykonaniu usług wyjechał z Polski i kiedy. Fakt wywozu i termin będą miały znaczenie tylko dla Państwa kontrahenta. Brak wywozu towaru będzie go nadal zobowiązywał do rozliczenia WNT w Polsce (art. 12 ustawy o VAT). Gdy nabywca usługi jest podatnikiem podatku od wartości dodanej, na polskiego podatnika zostały nałożone liczne obowiązki (patrz tabela na następnej stronie).

Jeśli nabywca usługi na majątku ruchomym nie jest podatnikiem od wartości dodanej, polski podatnik musi również prowadzić ewidencję i wystawiać fakturę uproszczoną, ale bez dodatkowych elementów, które są obowiązkowe, gdy nabywca jest podatnikiem z innego kraju UE. Pozostałe obowiązki w tym przypadku nie dotyczą świadczących usługi.

Teraz szerzej omówimy niektóre z tych obowiązków.

Ad 1.

Jeśli świadczący usługi na majątku ruchomym nie posiada numeru VAT UE (nie jest zarejestrowany do transakcji wewnątrzwspólnotowych), musi złożyć takie zgłoszenie na nowym formularzu VAT-R. Jeżeli podatnik był wcześniej zarejestrowany do transakcji wewnątrzwspólnotowych, nie musi ponownie składać zgłoszenia rejestracyjnego w związku z tym, że będzie świadczył usługi.

Obowiązki świadczących usługi na majątku ruchomym na rzecz podatników podatku od wartości dodanej z innych krajów UE od 1 stycznia 2010 r.

Ad 3., 4. i 6.

Podatnik, który świadczy usługi na majątku ruchomym na rzecz podatników podatku od wartości dodanej, musi składać informacje podsumowujące, gdy nabywca jest zobowiązany rozliczyć za niego VAT w swoim kraju. Nabywca jest zobowiązany rozliczyć VAT za świadczącego usługę, gdy nie posiada on na terytorium państwa członkowskiego:

• siedziby, stałego miejsca zamieszkania ani stałego miejsca prowadzenia działalności;

• siedziby lub stałego miejsca zamieszkania, posiada natomiast na tym terytorium stałe miejsce prowadzenia działalności, przy czym to stałe miejsce prowadzenia działalności lub inne miejsce prowadzenia działalności usługodawcy, jeżeli usługodawca posiada takie inne miejsce prowadzenia działalności na tym terytorium, nie uczestniczy w tych transakcjach.

Podatnik, który składa informacje podsumowujące, może wybrać, czy będzie je składał za okresy miesięczne, czy kwartalne. W tym przypadku nie obowiązują żadne limity. Nie trzeba również zawiadamiać urzędu.

W ewidencji, deklaracji i informacji podatnik świadczący usługi na majątku ruchomym będzie wykazywać te transakcje w rozliczeniu za okres, w którym powstałby obowiązek podatkowy, gdyby rozliczał on import usług. Stosujemy w tym przypadku zasady z art. 19 ust. 19a i 19b ustawy. Zgodnie z ust. 19a i 19b obowiązek podatkowy z tytułu importu usług powstaje z chwilą ich wykonania (art. 19 ust. 19a) lub z chwilą wpłaty przez nabywcę zaliczki na poczet tych usług, przed ich wykonaniem (art. 19 ust. 19b). Natomiast w przypadku usług o charakterze ciągłym obowiązek podatkowy powstaje z upływem każdego okresu, za który płatności są należne (np. gdy płatności są należne za okresy miesięczne, usługa jest wykonana z ostatnim dniem miesiąca). Inaczej jest w przypadku usług ciągłych świadczonych przez okres dłuższy niż rok, gdy w trakcie roku nie występują płatności. Usługa jest wówczas uznawana za wykonaną z ostatnim dniem roku i rozliczona jako import usług w tym roku.

W ewidencji, na podstawie zmienionego art. 109 ust. 3a ustawy, muszą Państwo obowiązkowo podawać nazwę usługi i jej wartość. Natomiast w deklaracji VAT-7, w poz. 21, tak jak dotychczas, trzeba wykazać usługi, których miejsce świadczenia znajduje się poza Polską. Dodatkowo w poz. 22 trzeba wykazać usługi, których miejsce świadczenia jest poza Polską, ale tylko te, które rozliczamy w informacji podsumowującej.

PRZYKŁAD

Spółka wykonuje usługi polegające na produkcji odzieży z materiału powierzonego przez kontrahenta unijnego. Usługi są rozliczane za okresy miesięczne, a płatność następuje do 20 dnia następnego miesiąca. W takim przypadku za usługi wykonane w styczniu obowiązek podatkowy powstanie 31 stycznia. Będzie trzeba wykazać te usługi w ewidencji, deklaracji oraz informacji podsumowującej (jeśli jest składana co miesiąc) za styczeń.

• art. 28b ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – Dz.U. Nr 54, poz. 535; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540

Marcin Jasiński

ekspert w zakresie VAT